Wybierając odpowiedni aparat, obiektyw i inny osprzęt, nie można zapominać o kluczowym elemencie wszystkich dobrych zdjęć, niezależnie od tego czym zostały zrobione – odpowiedniej kompozycji. Pozwala ona opowiadać za pomocą obrazów, przyciągać widza, wywoływać emocje, budować napięcie lub wprowadzać harmonię. Przejmując kontrolę nad tym, co dzieje się na fotografii, warto poznać 5 prostych zasad kompozycji. Pomogą one poprawić jakość własnych zdjęć i staną się dobrym wstępem do fascynującego świata kompozycji.
1. Zasada złotego i trójpodziału
Zasada trójpodziału jest jedną z podstawowych wskazówek, które można dać w kwestii komponowania fotografii. W skrócie chodzi w niej o to, aby podzielić kadr za pomocą linii na 3 równe części (względem dłuższego i krótszego boku), co w konsekwencji daje 9 równych prostokątów. W miejscach, w których owe linie krzyżują się, powstają tzw. mocne punkty obrazu. Umiejscowienie w nich ważnych elementów zdjęcia zwiększa ich atrakcyjność wizualną.
Zasada złotego podziału jest inaczej nazywana boską proporcją i wykorzystywana jest niemal w każdej dziedzinie sztuki. Opiera się na zasadzie, w której odcinek został tak podzielony, że stosunek sumy tych dwóch części do krótszego fragmentu jest równy stosunkowi krótszej części do dłuższej. Brzmi skomplikowanie? Zrozumienie ułatwia rysunek i zapis algebraiczny:
Zresztą i tak podczas fotografowania trudno obliczać proporcje fragmentów odcinków, warto więc przyjąć złoty podział za punkt wyjścia. Zobaczysz, że zaczniesz stosować go intuicyjnie, gdyż płynące z niego poczucie harmonii nie wymaga szczególnego zamiłowania do matematyki. Wyjątkowo ciekawe jest wykorzystanie tej zasady przy innych sposobach podziału kadru – np. za pomocą linii diagonalnych czy tzw. złotej spirali.
Większość aparatów umożliwia wyświetlenie pomocniczej siatki i linii opartych o zasadę złotego i trójpodziału. Taka funkcja może być bardzo pomocna podczas stawiania pierwszych kroków w świecie fotografii, jednakże należy uważać, aby nie stała się zbyt ograniczająca. Możesz ją dodatkowo wykorzystać, gdy chcesz wykadrować w zbliżony sposób różne sceny.
2. Wykorzystaj linie w kompozycji!
W kadrze mogą znajdować się wyraźne linie, wyznaczone przez kształty obiektów. Do najbardziej typowych linii pojawiających się na fotografiach, należą horyzont, rzeki i drogi. Wykorzystaj je, aby odpowiednio poprowadzić wzrok widza np. w głąb obrazu. Oko przeskakuje po liniach, dlatego przemyślane ich ułożenie może pokierować przez kolejne punkty opowiadanej historii. Linie budują również odpowiednią perspektywę i wprowadzają wrażenie trójwymiarowości m.in. poprzez stworzenie efektu głębi.
Linie wyobrażone są to takie, które nie wynikają z charakteru fotografowanej materii, a jedynie z zachodzących relacji między obiektami. Najlepszym przykładem jest linia wzroku, która nie jest rzeczywistym odcinkiem, a jedynie dopowiedzeniem. Jednakże te interpretacje są niezwykle istotne, a oko naturalnie podążą za cudzym spojrzeniem. Należy o tym pamiętać podczas kadrowania – przede wszystkim zostawiając nieco wolnej przestrzeni w kierunku, w którym spogląda model.
3. Złap rytm!
Powtarzające się wzory są bardzo atrakcyjne wizualnie, a dodatkowo wprowadzają harmonię. Obraz skomponowany na ich podstawie może być niezwykle graficzny.
4. Zachowaj równowagę!
Umieszczając poszczególne elementy w kadrze, zadbaj o to, aby były zrównoważone. Najprostszym przykładem obrazu, zachowującego równowagę, jest kompozycja symetryczna. Obraz taki jest bardzo harmonijny, ale rozwiązanie to jest na tyle specyficzne, że w większości wypadków trzeba sięgnąć po inne środki. Dbając o równowagę na asymetrycznych zdjęciach, należy wziąć pod uwagę przede wszystkim ciężar wizualny poszczególnych elementów. Jest to bardzo rozbudowana kwestia, gdyż zawsze trzeba przemyśleć, co znajduje się na zdjęciu. Gdy po lewej stronie umieścimy człowieka, warto zastanowić się nad tym, co będzie stanowić odpowiednią przeciwwagę. Opcji jest sporo, gdyż może to być drugi model lub nawet pusta przestrzeń – przykładem jest fotografia, która przedstawia podróżnika z plecakiem. Jeżeli lewa strona obrazu nic nie wnosi i dodatkowo, któraś ze stron przeważa, to może warto je skadrować.
5. Wprowadź skalę!
Wprowadzenie do fotografii obiektu, który ma znane widzowi rozmiary, może wzbogacić wydźwięk zdjęcia. Oczywiście nie zawsze jest to pożądane, ale w wielu wypadkach taki zabieg dodaje np. majestatu krajobrazowi lub ożywia scenerie miejskie.
Kompozycja obrazu to bardzo szeroki temat. Każda z powyższych wskazówek jest tak naprawdę wycinkiem większej całości. Jednakże warto je przyswoić, aby już dziś zacząć wykonywać lepsze zdjęcia. Jeżeli chcesz pogłębić swoją wiedzę z zakresu kompozycji, zajrzyj do poniższych książek, które w ciekawy i bogaty sposób omawiają tę tematykę:
- Laurie Excell, John Batdorff, David Brommer, Rick Rickman, Steve Simon – Kompozycja. Od zdjęcia do arcydzieła
- Bryan Peterson – Kompozycja bez tajemnic
- Bryan Peterson – Kreatywna fotografia bez tajemnic. Design, kolor i kompozycja w fotografii. Wydanie uaktualnione.
Zapisz się do newslettera, aby być na bieżąco z naszymi poradnikami, inspiracjami i testami!
3 komentarze
Faktycznie te pięć podstawowych zasad każdy powinien znać, jednak czasem stworzenie zdjęcia zaprzeczającego ich regułom, może mieć bardzo ciekawy efekt. Warto eksperymentować.
Do czego gorąco zachęcam :)
Świetne przypomnienie pewnych obowiązujących zasad w kompozycji obrazu. Bardzo przyjemnie się czyta. Dzięki!