Typologia fotograficzna – stwórz własną kolekcję. Ciekawy pomysł na projekt i ćwiczenie fotograficzne.

Podobno każdy fotograf jest kolekcjonerem. Zbieramy chwile, poszczególne fragmenty otaczającego świata i wciąż rozglądamy się za tym, co nowego możemy umieścić w naszych zbiorach. Stąd nic dziwnego, że dużą popularnością wśród fotografów cieszą się typologie – zbiory fotografii grupujące poszczególne motywy. Zajrzyj do artykułu, aby dowiedzieć się więcej na temat tego typu fotografii i poznać kilka wskazówek, które pomogą w samodzielnej realizacji typologii.

Takie realizacje pozwalają na dogłębne przyjrzenie się i opowiedzenie o danym zagadnieniu, a dodatkowo bywają niezwykle atrakcyjne wizualnie, ujawniając tym samym ukryte relacje, które można dostrzec za pomocą serii zdjęć. Ponadto projekty takie są świetnym źródłem inspiracji, uczą konsekwencji, wytrwałości oraz uważnego obserwowania świata.

Co to jest typologia fotograficzna?

Chęć skatalogowania i opisu świata towarzyszyła fotografii od samego jej początku. Było to w głównej mierze podyktowane nie tyle potrzebami artystycznymi, co naukowymi i użytkowymi. Pomimo tego wiele ówczesnych prac jest obecnie kultowych i zaliczanych do kanonu sztuk wizualnych. Kolekcje fotograficzne są istotnym zjawiskiem kulturowym – znakomitym przykład stanowi popularność Carte de visite, niewielkich fotografii wprowadzonych przez André Adolphe’a Eugène’a Disdériego w 1854 r. Niektóre typologie, takie jak np. „Ekwiwalenty” Alfreda Stieglitza powstałe w latach 1922 – 1935 do dziś inspirują kolejne pokolenia fotografów.

Podczas omawiania typologii fotograficznej jednym z najczęściej wymienianych zestawów zdjęć są prace Bernda i Hilly Becherów, przedstawiające obiekty industrialne, takie jak m.in. wieże ciśnień, silosy czy domy z muru pruskiego. Zdjęcia były wykonane zawsze w ten sam sposób – z ogromną dbałością o dyscyplinę techniczną.  Prace ujawniają kluczową cechę typologii – fakt, że często pojedynczy element nie jest tak atrakcyjny, jak w zestawieniu z kilkunastoma (i więcej) podobnymi. Dopiero po zebraniu poszczególnych zdjęć ujawnia się cała siła typologii. W podobny sposób działa praca Augusta Sandera (1876 – 1964) przedstawiająca portrety będące przekrojem społeczeństwa niemieckiego.

Typologia stanowi więc zbiór poszczególnych elementów, które łączą pewne cechy. Jak widać na powyższych przykładach małżeństwo Becherów wybrało konkretne rodzaje obiektów, natomiast August Sander przyjął za wyróżnik cechę, niemającą bezpośredniego związku z wizualną stroną fotografowanego motywu.

W związku z tym, tematem typologii może być wszystko, co tylko pozwala na wyróżnienie. Tego rodzaju fotografia spotyka się z dużym uznaniem, bywa wielokrotnie nagradzana i wydawana jest w formie publikacji. Maciej Rawluk w projekcie „Przystanki polskie, element infrastruktury punktowej systemu transportu zbiorowego” stworzył typologię przystanków. Renata Dąbrowska zgromadziła w swoim albumie 100 portretów kobiet noszących imię i nazwisko takie samo jak autorka. Wojciech Wilczyk w „Życie po życiu” zrealizował „kolekcję” starych samochodów, które zamiast na złomowisku skończyły jako reklamy, kwietniki itp. Artur Kucharczak w ramach cyklu „Kulturyści” fotografował prywatne, przydomowe siłownie.

W większości przypadków tworzenie typologii jest tylko pretekstem do zbadania jakiegoś problemu społecznego lub lepszego poznania świata. Jednocześnie nic nie stoi na przeszkodzie, aby typologia miała charakter jedynie formalny, będąc wyłącznie źródłem przyjemności wizualnej.

Jak wykonać typologię fotograficzną –  poszukiwanie tematu

Jeszcze kilka słów o wyborze tematu. Jeżeli chcesz potraktować typologię jedynie jako trening i pretekst do przełamania fotograficznej stagnacji, wybór tematyki będzie bardzo prosty. Pamiętaj jednak, że przy obecnej mnogości tworzonych zdjęć i popularności tego typu realizacji, znalezienie dobrego tematu, który pozwoli na wykonanie wyjątkowej pracy może okazać się trudne. Warto również podkreślić, że często pierwsze kilka fotografii może rozczarowywać, ale wytrwałość i konsekwencja przynosi zaskakujące rezultaty, gdy spojrzysz na efekty swojej pracy po zestawieniu 30 – 50 zdjęć, odkrywając, że całość tworzy bardzo ciekawą historię.

Często temat pojawia się samoistnie i może wynikać z Twoich zainteresowań. Zastanów się, czy zwracasz szczególną uwagę na jakiś element otoczenia, wystroju wnętrz, czy typ ludzi? Jeżeli tak, warto zacząć to fotografować. Wszystko może stanowić inspirację. Typologia ma także wartość dokumentalną i może okazać się, że docenimy ją dopiero po latach.

Typologia okien – jak stworzyłem swoją kolekcję

Podczas pobytu w Chorwacji moją uwagę przyciągnęły okiennice. Dostrzegłem, że wraz z otaczającą ją elewacją tworzą ciekawą formę wizualną. Do pracy potrzebowałem obiektywu, który nie będzie tworzył efektu beczki i wykrzywiał linii prostych, stąd dobór szerokiej ogniskowej byłby złym pomysłem.

Akurat miałem przy sobie obiektyw Nikon Nikkor 50 mm f/1.8 D AF, który z matrycą APS-C stanowi ekwiwalent 75 mm. Niestety jego wybór zmuszał mnie do oddalania się od fotografowanej ściany, co było czasami niemożliwe w przypadku ciasnych uliczek chorwackich miast. Dodatkowo starałem się stanąć przed każdym oknem w takiej samej odległości i umiejscawiać je w tym samym obszarze kadru (czyli pośrodku), aby zachować ich proporcje. Często okazywało się to niemożliwe, jednakże wolałem wykonać zdjęcie z innej odległości, dochodząc do wniosku, że i tak finalne fotografie mają być niejako grafikami, a nie odwzorowaniem 1:1. W celu ułatwienia odpowiedniego kadrowania, podczas realizacji swojej typologii możesz posługiwać się liniami pomocniczymi wyświetlanymi na ekranie lub w wizjerze aparatu.

Podczas realizacji tej typologii ważne było również trzymanie aparatu tak, aby linie były równoległe i nie zbiegały się ze sobą (ułatwiało to także powtarzanie takich samych ujęć). Już niebawem na naszym blogu pojawi się wyczerpujący artykuł na temat wykonywania odpowiednio wypoziomowanych zdjęć i korzystania z różnego rodzaju poziomnic, dlatego póki co wymienię 3 podstawowe pomoce: poziomnice elektroniczną dostępną w niektórych modelach aparatów (m.in. Pentax K-70, Olympus OMD E-M10, Canon EOS 7D Mark II, Sony A77), poziomnicę wbudowaną w statyw lub głowicę lub poziomnicę mocowaną na złączu gorącej stopki aparatu.

Jako, że chciałem, aby wykonywane zdjęcia charakteryzowały się możliwie najlepszą jakością, a wszystkie elementy, które miały być ostre leżały w jednej płaszczyźnie, dobierałem przysłonę f/8. Dlatego podczas realizacji zdjęć przydatny okazał się statyw. Co prawda w Chorwacji słońca nie brakuje, ale niektóre miejsca były mocno skryte w cieniu lub odwiedzałem je tuż przed zachodem. Nie chciałem zwiększać czułości ISO, z jednej strony dla zachowania jak najlepszej jakości, z drugiej w celu utrzymania takiego samego (minimalnego) poziomu szumów na każdym zdjęciu. Dlatego jedynym wyjściem było ewentualne wydłużenie czasu naświetlania.

Przydatnym akcesorium podczas wykonywania typologii (i nie tylko) może okazać się monopod. Mój statyw posiadał taką funkcję, dzięki odpowiedniej konstrukcji głównej kolumny, ale w sprzedaży dostępne są również samodzielne monopody. Dlaczego podczas wykonywania takiego projektu dobrze jest mieć przy sobie monopod? Często zbierając materiał do typologii może okazać się, że w jakimś miejscu będziemy tylko raz lub mamy mało czasu, aby wykonać zdjęcie. Stąd rozstawienie statywu może być zbyt czasochłonne. Monopod często daje podporę wystarczającą do wykonania zdjęcia, a jednocześnie robi znaczną różnicę, w porównaniu do fotografowania „z ręki”. Szczególnie, że podczas realizacji typologii okiennic używałem nieco dłuższego obiektywu.

Praca w cyfrowej ciemni obejmowała podstawowe czynności – wyrównanie tonacji, zwiększenie kontrastu i ogólne dopasowanie do siebie zdjęć.

Typologię można wykonać dowolnym aparatem, dobrym pomysłem może okazać się wykorzystanie urządzeń mobilnych lub aparatu typu Instax. Najważniejsze, aby aparat zawsze mieć przy sobie, gdyż często nie wiadomo kiedy i gdzie uda się znaleźć kolejny element pasujący do kolekcji. Stąd przydatne mogą okazać się bezlusterkowce z obiektywami typu pancake, które są niezwykle poręczne.

Podsumowanie

Typologią może stać się wszystko, aczkolwiek nie wszystko musi, stąd warto zachować umiar, aby szybko nie stracić zapału. Wybór odpowiedniego tematu, wytrwałość i konsekwencja w jego realizacji z pewnością przyniesie znakomite efekty i wiele satysfakcji.

Tego typu fotografię można potraktować także jako wartościowe ćwiczenie – np. tworząc kolekcję przedmiotów, będziesz miał pretekst do szlifowania umiejętności w zakresie fotografii produktowej.

Napisz w komentarzu, czy realizowałeś lub realizujesz kolekcję i jaki jest jej temat.